شوینده های شیمیایی <small>(chemical detergents)</small>
1397-06-12

شوینده های شیمیایی (chemical detergents)

  •  مدیر سایت
  •  0 (نظرات)
  •  192490 بازدید

مقدمه

آشنایی با صابون به عنوان اولین پاک کننده به قرن ها پیش برمی گردد، ولی رشد جمعیت و توجه انسان به بهداشت موجب شد که تولید صابون با منشأ طبیعی جوابگوی مصرف نباشد. در نتیجه از اوایل قرن نوزدهم میلادی مواد شوینده مصنوعی به نام دترجنت وارد بازار شد. استفاده از دترجنت ها پس از جنگ جهانی دوم گسترش یافت. به ترکیباتی که علاوه بر انحلال و پخش در‌ آب قدرت پاک کنندگی آن را افزایش ‌دهند دترجنت گفته می‌شود. انواع طبیعی پاک کننده‌ها مثل صابون، گل سرشور و غیره از زمان های قدیم مورد استفاده قرار گرفته‌اند ولی آنچه که امروز به نام دترجنت مصرف می‌شود سنتتیک (تولید شده به صورت مصنوعی) می‌باشد. ورود این مواد در زندگی انسان به سرعت باعث کاهش کاربرد انواع طبیعی پاک کننده‌ها شده است .کف کردن صابون ها در آبی که املاح کلسیم و پتاسیم داشته باشد به تأخیر می‌افتد در نتیجه این املاح باعث کاهش قدرت پاک کنندگی می‌شوند. در حالی که این مشکل به علت فرمول خاص دترجنت ها تا حدود زیادی برطرف شده است.

اجزای شیمیایی یک پاک کننده به طور کلی به سه دسته عمومی طبقه‌بندی می‌شود:

1. سورفاکتانتها (مواد فعال سطحی یا مواد مؤثر)

2. سازنده‌ها (پرکننده‌ها)

3. مواد متفرقه

 

سورفاکتانت‌ها به عنوان عامل خیس کننده عمل کرده کشش سطحی آب را کم می‌کنند در نتیجه آب بهتر وارد بافت الیاف می‌گردد. این مواد همچنین ذرات کثیف و آب را به یکدیگر اتصال می‌دهند. سازنده‌ها نقش اصلی در پاک کننده‌ها دارند و عامل جدا کنندگی هستند. سازنده‌ها، یون‌های منیزیم و کلسیم موجود در آب سخت را به شکل یون‌های بزرگ محلول در آب درمی‌آورند. مواد سازنده خاصیت قلیایی در آب ایجاد می‌کنند و مانع از نشست مجدد لکه‌ها می‌شوند. امروزه بیشترین سازنده‌های متداول مورد استفاده، پلی‌فسفات‌ها هستند.پاک کننده‌ها دارای مواد دیگر مختلفی از قبیل براق کننده‌ها، عطرها، عوامل ضد خوردگی، آنزیم‌ها، نرم‌کننده‌ها، خوشبو کننده‌ها و مات کننده‌ها هستند.

دترجنت ها اصولاً ترکیبات آلی زنجیره‌ای کربن‌دار هستند که دارای ۲ قطب هیدروفیل و لیپوفیل می‌باشند. قطب هیدروفیل، آب دوست و قطب لیپوفیل، چربی دوست می‌باشد.

بر اساس خصوصیات قطب هیدروفیل دترجنت ها به ۳ گروه تقسیم می‌شوند:

۱) دترجنت های آنیونی: این ترکیبات در اثر یونیزاسیون در محیط آبی به یون های منفی که در آن R یک زنجیر کربنی طولانی آلکیلی و یک یون مثبت که اغلب سدیم است تفکیک می شوند. بیشترین دترجنت مصرفی در منازل و مصارف عمومی در این گروه قرار دارد.

۲)دترجنت های کاتیونی: این دترجنت ها در اثر یونیزاسیون به یون های مثبت گروه آمونیومی که دافع آب است و گروه یون‌های منفی جاذب آب تبدیل می‌شود و دارای قدرت زیاد باکتری کشی می‌باشند.

 ۳)دترجنت های خنثی: این پاک کننده‌ها از ترکیب چند شاخه اتیلن بر روی یک ریشه‌ای که دافع آب است حاصل می‌شود و بهترین مثال از آنها پلی‌گلیکول اتوآلکیل فنل است که قدرت پاک کنندگی شدیدی دارد.

شوینده‌ها بر اساس مواد فعال سطحی به دو دسته سخت و نرم تقسیم می‌شوند که شوینده‌های نرم شامل LABS یا آلکیل بنزن سولفونات خطی هستند که تجزیه پذیر می‌باشد. شوینده‌های سخت که شامل ABS یا آلکیل بنزن سولفونات شاخه‌ای می‌باشند از این گروه می‌توان به مشهورترین عامل دودسیل بنزن سولفونات سدیم اشاره کردکه‌به دلیل داشتن شاخهٔ فرعی در محیط زیست تجزیه نمی‌شود و سبب آلودگی محیط زیست می‌گردد.

در کشورهای پیشرفته با ارتقاء بهداشت و پاکیزه‌تر شدن محیط زندگی، بدون تردید مصرف پاک کننده‌ها افزایش یافته و لزوماً با رعایت جنبه‌های اقتصادی همراه شده است. برای ترسیم آینده‌ای که حتی‌الامکان کمتر دچار خطا و اشتباه باشد نگرشی بر روند تولید محصولات، تغییرات فرمولاسیون و مصرف مواد اولیه مختلف در سطح جهان ضروری است. به طور کلی در کشورهای پیشرفته وضعیت شوینده‌ها متأثر از تغییراتی در فرمولاسیون محصولات بوده است مثل تمایل به تولید محصولات عاری از فسفات و یا تمایل به ساخت پودرهای سنگین و غیره.

 

صابون  (Soap)

صابون‌ها را می‌توان از هیدرولیز قلیایی چربی ها و روغن‌های طبیعی (استر اسیدهای چرب با گلیسرول) مانند پیه ، روغن‌های نارگیل ، زیتون ، نخل و تالو تهیه کرد که این واکنش به نام فرایند صابونی شدن (Saponification) موسوم است:

C3H5(OOCR)3 + 3NaOH → 3NaOOCR+C3H5(OH)3

باید توجه داشت که در روش های جدید ، از هیدرولیز مستقیم چربی‌ها بوسیله آب در دمای زیاد استفاده می شود. این موضوع ، تصفیه و ایزولاسیون اسیدهای چرب را که به صابون‌ها خنثی می‌شوند، ممکن ساخته، اساس یک فرایند پیوسته را بوجود می‌آورد. از نقطه نظر شیمیایی، صابون‌ها، نمک های فلزی اسیدهای چرب (اسیدهای کربوکسیلیک) راست‌زنجیر با حدود 10-18 اتم کربن می‌باشند. با اینکه همه نمک های فلزی اسیدهای چرب، صابون هستند، اما تنها نمک های قلیایی مانند (سدیم و پتاسیم) در آب حل می‌شوند و خاصیت پاک‌کنندگی دارند. نمک های فلزهای قلیایی خاکی (مانند کلسیم و منیزیم و..) در آب حل نمی‌شوند. از این رو صابون‌های معمولی در آب سخت در مجاورت یون‌های کلسیم و منیزیم رسوب می‌کنند. به این ترتیب صابون خوب کف نمی کند و خاصیت پاک کنندگی خود را از دست می‌دهد.

نمک های آلومینیوم اسیدها نیز در آب نامحلول و در روغن‌ها محلول هستند و از این ماده ، در چربی‌های نرم کننده ، رنگ ، روغن جلا و ضد آب کردن مواد استفاده می‌شود. نمک اسیدهای فلزات سنگین مانند کبالت یا مس نیز به عنوان ماده خشک کننده در رنگ های ساختمانی و جوهر ، قارچ کش ها و مواد ضد آب استفاده می‌شود.کیفیت و مرغوبیت صابون ، به نوع چربی روغن بکار رفته بستگی دارد. لذا از خالص ترین و بی‌بو ترین آنها استفاده می‌گردد. علاوه بر چربی و قلیا مواد افزودنی دیگری هم در فرمولاسیون صابون وارد می‌شوند. این مواد عبارتند از:مواد جلوگیری کننده از اکسیداسیون مثل تری اتانول آمین اولئات ، مواد جلوگیری کننده از فساد صابون مانند دی سیانو دی آمیدو سدیم سولفانیلات ، روغن‌های معطره برای ایجاد بوی خوب صابون و غیره.

 

پاک کننده های سنتزی  (Synthetic detergents)

مواد شوینده سنتزی که امروزه بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرند، مانند صابون ، از یک زنجیر هیدروکربن متصل به نمک یک اسید محلول در آب تشکیل شده است. البته در تهیه این پاک کننده‌ها باید توجه داشت که طول زنجیر و نوع هیدروکربن مورد استفاده بطور مناسب انتخاب گردد. از گروه های قطبی مشتق شده از اسید سولفوریک در حد بسیار عمومی برای جایگزینی کربوکسیلات استفاده می‌گردد. به عنوان مثال می‌توان به آلکیل سولفات ها (ROSO3Na) ، آلکان سولفونات ها (RSO3Na) و آلکیل آریل سولفونات ها (R-C6H4-SO3Na) اشاره کرد و از مهمترین این مواد می‌توان سدیم لوریل (دودسیل) سولفات (C12H25-OSNa) و سدیم دودسیل بنزن سولفونات (C12H25-C6H4-SO3-Na) را که دارای قدرت پاک کنندگی بالایی هستند، نام برد. استرها و آمید اسیدهای چرب نیز که از تورین (H2NCH2CH2SO3H) و اسیدایزاتیونیک (HOCH2CH2SO3H) تهیه می‌شوند، از جمله اولین ترکیبات سنتزی تلقی می‌شوند.به علاوه، آلکان فسفوناتها معرف نوع دیگری از مواد سنتزی آنیونی می‌باشد. از طرف دیگر احتمال دارد که تغییر و اصلاح گروه های قطبی به وسیله تغییر در علامت بار الکتریکی یون فعال در سطح مسیر شود. یک مثال بسیار معروف از مواد شوینده کاتیونی (invert soaps) ، نمک آمونیوم نوع چهارم این طبقه به فرمول C16H33N(CH3)Br است. در طبقه دیگر یعنی مواد شوینده غیر معدنی ، گروه قطبی عبارت از گروه آب دوست غیر مجتمع شده می‌باشد که معمولا حاوی چند گانگی وظایف اکسیژن (اتر و الکل) است که در پیوند هیدروژنی با آب برگزیده شده است. به عنوان مثال: استر تهیه شده از یک اسید چرب و قند. از انواع عمومی دیگر ، می‌توان به پلیمریزاسیون تعدادی از واحدهای اکسید اتیلن با یک الکل اشاره کرد که دارای فرمول عمومی R-O-(CH2CH2O)2H می‌باشد. همچنین اکسیدهای آمین مانند R-N(CHsub>3)2→O و اکسیدهای فسفین منسوب آنها نیز تهیه شده‌اند. مهمترین شوینده های سنتزی عبارتند از:

 

صابون مایع

صابون مایع ، در واقع از نظر مواد تشکیل دهنده ، جزو صابون‌ها محسوب نمی‌شود و از پاک کننده‌ های سنتزی می‌باشد. البته اگر در ساختمان معمولی از روغن نارگیل زیاد و یا روغن هایی مثل روغن بزرک استفاده شود، می‌توان صابون را به صورت مایع در آورد. صابون‌های مایع ، علاوه بر ماده اولیه و اصلی خود ، دارای مواد دیگری مثل نرم کننده ، پاک کننده و کف کننده ، ضد باکتری و چرب کننده هستند.

 

شامپوها

شامپوها نیز از پاک کننده های سنتزی هستند. ماده اصلی تشکیل دهنده شامپوها عبارتند از: عامل پاک کننده که خود شامل سه دسته مواد فعال سطحی آنیونی مثل سدیم لوریل اتر سولفات و تری اتانول آمین سولفات ، آمفوتری (مثل بتائین کوکوآمیدوپروپیل) و غیر یونی هستند. عامل تقویت کننده کف (مثل بتائین) ، عامل حالت دهنده مو و عامل نگهدارنده (مواد ضدعفونی کننده و میکروب کش)، عامل صدفی کننده مثل اتیلن گلیکول و عامل غلیظ کننده مثل نمک طعام و عامل رنگ و بو مثل عصاره گیاهان.

 

 

پودرهای لباسشویی

پودرهای ماشین لباسشویی نسبت به پودرهای رختشویی چند ماده اضافه دارند که بر قدرت پاک کنندگی آنها می‌افزاید. یکی از این مواد ، پر بورات است که از سفید کننده ها و رنگ برهاست. اجزای اصلی پوردهای لباسشویی شامل موارد زیر هستند:  

ماده اصلی و فعال (مواد غیریونی و آنیونی) که عامل پاک کنندگی و جدا کردن چرک از لباس است، عامل قلیایی کننده (مثل سیلیکات ها) که از خوردگی بدنه لباسشویی جلوگیری می کند، عامل سفیدکننده و رنگ سرکه معمولا پربورات سدیم است، عامل کنترل کننده کف و پاک کننده کمکی ، عامل کاهش سختی آب که به پاک کنندگی هم کمک می‌کند (مثل فسفات ها) ، عامل جلوگیری از رسوب مجدد چرک مثل CMC از شستن دوباره چرک روی لباس جلوگیری می‌کند، اپتیکال براتیز که باعث درخشندگی پارچه می‌شود، مواد میکروب کش و ضدعفونی کننده.

 

سفید کننده ها و رنگ برها

بسیاری از لکه برها موادی هستند که از آنها به عنوان سفید کننده ، ضدعفونی کننده و پاک کننده استفاده می‌شود. رایج ترین ماده ای که از آن به عنوان سفید کننده استفاده می‌شود، آب ژاول است که خاصیت ضدعفونی کننده نیز دارد، زیرا یک سفید کننده کلردار است. از سفید کننده های دیگر ، پربورات سدیم است که از آن ، بیشتر در خشک شویی‌ها و نیز در ترکیب پودرهای ماشین لباسشویی استفاده می‌شود. قدرت سفیدکنندگی پربورات از آب ژاول کمتر است. آب اکسیژنه یا پراکسید هیدروژن هم یک ماده رنگ بر و سفید کننده است. علاوه بر مواد ذکر شده، موادی مثل الکل، آمونیاک، استون، اسید نیتریک، اسید اگزالیک، تربانیتن، جوش شیرین، کربنات سدیم، تتراکلریدکربن و غیره نیز خاصیت رنگ بری و پاک کنندگی دارند.

 

مقیاسه صابون و پاک کننده های سنتزی

صابون‌ها در هنگام واکنش با ناخالصی های یونهای فلزی موجود در آب های طبیعی ، بویژه کلسیم و منیزیم ، منجر به تشکیل نمک های نامحلول در آب می‌شوند و به صورت رسوب از آب جدا می‌شوند. اما نمک های فلزات قلیایی خاکی و املاح فلزات سنگین مواد شوینده سنتزی در آب محلول هستند. لذا این شوینده ها در آب سخت نیز پاک کنندگی خوبی دارند و رسوب جدید تشکیل نمی‌دهند.صابون های کربوکسیلات در pH پایین ، هیدرولیز شده و صابون اسیدی نامحلول را تشکیل می دهند، ولی شوینده های سنتزی ، پایداری زیادی در برابر اسیدیته از خود نشان می‌دهند. زیرا پاک کننده های صابونی ، نمک هایی هستند که آنیون تشکیل دهنده آن ها ، به اسیدهای ضعیف تعلق دارند و در محیط اسیدی به راحتی هیدرولیز می‌شوند.از دیگر تفاوت های شوینده های سنتزی با صابون ها ، تغییر و اصلاح در ساختار این مواد نسبت به مولکول صابون است که باعث ایجاد بهترین حالت تعادلی آب دوستی و چربی دوستی، خصوصیات انحلال پذیری ، اثر میکروب کشی و ایجاد نرمی در منسوجات و غیره می‌شود.پاک کننده های سنتزی به تنهایی از نظر قدرت پاک کنندگی با صابون ها معادل نیستند، اما دو افزاینده مهم ، قابلیت تخمیر کنندگی آن ها را به نحو قابل ملاحظه ای افزایش می‌دهد. سدیم تری پلی فسفات که به عنوان یک سازنده بکار می‌رود، قابلیت شکستن و تعلیق برخی از خاک های رسی ، رنگ ها و سایر مواد جامد بسیار ریز محلول در آب را داراست. بعلاوه این جسم با تعداد زیادی از یون های فلزی ، کی‌لیت تشکیل می‌دهد.پاک کننده های خانگی ، همچنین محتوی نیم تا یک درصد کربوکسی متیل سلولز (CMC) هستند که این جسم ، از واکنش سلولز با کلرواستیک اسید در محلول بازی تهیه می‌شود.این ماده پلیمری ، قادر است که از رسوب مجدد جرم بر روی منسوجاتی که به وسیله پاک کننده ها پاک شده است، جلوگیری کند. سایر افزاینده های معمولی عبارتند از: مواد سفید کننده ، مواد کف زا و یا سایر مواد تنظیم کننده می‌باشد.

 

خواص شوینده ها:

میسل:

میسل ها ﺗﻮده ھﺎی ﮐﺮوی ھﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺖ دروﻧﯽ آن ھﺎ ھﯿﺪروﮐﺮﺑﻨﯽ اﺳﺖ. ﻏﻠﻈﺘﯽ از ﺷﻮﯾﻨﺪه ﮐﻪ در آن اوﻟﯿﻦ ﻣﯿﺴﻞ ھﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ، ﻏﻠﻈﺖ ﺑﺤﺮاﻧﯽ ﻣﯿﺴﻞ ﻧﺎم دارد. اﻧﺪازه ﻣﯿﺴﻞ ﺑﺎ ﮐﻤﯿﺘﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم ﻋﺪد ﺗﺠﻤﻊ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی ﻣﯽ ﺷﻮد.

 

حلالیت شوینده ها:

ﺣﻼﻟﯿﺖ ﻣﻮﻟﮑﻮل ھﺎی ﺷﻮﯾﻨﺪه در آب ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ دﻣﺎ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ و ﻣﻌﻤﻮﻻ به ﺷﮑﻞ ﭼﺸﻤﮕﯿﺮی اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ آن دﻣﺎ ﻧﻘﻄﻪ ﮐﺮاﻓﺖ ﻣﯽ ﮔﻮﯾﻨﺪ. ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﯿﻢ ﮐﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﺷﻮﯾﻨﺪه ھﺎ از اﯾﻦ ﻗﺎﻧﻮن ﺗﺒﻌﯿﺖ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ. ﯾﻌﻨﯽ ﺑﺎ اﻓﺰاﯾﺶ دﻣﺎ، ﺣﻼﻟﯿﺘﺸﺎن ﮐﺎھﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. ﮐﺎھﺶ ﻧﻘﻄﻪ ﮐﺮاﻓﺖ ﺑﺎﻋﺚ اﻓﺰاﯾﺶ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯿﺴﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد.

 

خیس شوندگی شوینده ها:

وﻗﺘﯽ ﻗﻄﺮه آب روی ﺳﻄﺤﯽ ﻗﺮار ﻣﯽ ﮔﯿﺮد دو ﺣﺎﻟﺖ ﭘﯿﺶ ﻣﯽ آﯾﺪ: ﯾﺎ روی آن ﺳﻄﺢ ﭘﺨﺶ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﯾﺎ اﯾﻦ ﮐﻪ ﺷﮑﻞ ﻗﻄﺮه ﻣﺤﻔﻮظ ﻣﯽ ﻣﺎﻧﺪ. اﮔﺮ ﭘﺨﺶ ﺷﻮد، ﻣﯽ ﮔﻮﯾﯿﻢ ﺳﻄﺢ ﺧﯿﺲ ﺷﺪه و اﮔﺮ ﺷﮑﻞ ﻗﻄﺮه ﻣﺤﻔﻮظ ﺑﻤﺎﻧﺪ، آن ﺳﻄﺢ ﺧﯿﺲ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ. ﮐﺎھﺶ ﮐﺸﺶ ﺳﻄﺤﯽ آب در اﺛﺮ اﻓﺰودن ﯾﮏ ﻣﺎده ﺷﻮﯾﻨﺪه ﯾﺎ ﺳﻮرﻓﮑﺘﺎﻧﺖ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﯾﮏ ﻣﺤﻠﻮل ﻏﯿﺮﻣﺮطﻮب ﮐﻨﻨﺪه را ﺑﻪ ﯾﮏ ﻣﺤﻠﻮل ﻣﺮطﻮب ﮐﻨﻨﺪه ﺗﺒﺪﯾﻞ ﮐﻨﺪ. ﯾﮑﯽ از ﻋﻤﻠﮑﺮدھﺎی ﻣﺎده ﺷﻮﯾﻨﺪه، ﺳﻮﺳﭙﺎﻧﺴﯿﻮن ﮐﺮدن ذرات ﺟﺎﻣﺪ در ﯾﮏ ﻣﺎﯾﻊ مثل آب است.به این فرایند پراکنده کردن می گویند.

 

کف کنندگی شوینده ها:

کف از ﺣﺒﺎب ھﺎی ﮔﺎز ﺑﺎ دﯾﻮارھﺎی ﻧﺎزک از ﻣﺎﯾﻊ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺳﺎﺧﺘﺎری ﺳﻪ ﺑﻌﺪی دارد. ﻣﺎﯾﻊ از دﯾﻮاره ھﺎ ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ ﻧﯿﺮوی ﮔﺮاﻧﺶ ﺑﻪ ﻣﺤﻞ اﺗﺼﺎل ﮐﺸﯿﺪه ﻣﯽ ﺷﻮد. ﺷﻮﯾﻨﺪه ھﺎ ﺑﺎ اﺛﺮ ﺑﺮ ﺧﻮاص اﻟﮑﺘﺮواﺳﺘﺎﺗﯿﮑﯽ، وﯾﺴﮑﻮزﯾﺘﻪ ﺳﻄﺢ، وﯾﺴﮑﻮزﯾﺘﻪ ﮐﻞ و اﻻﺳﺘﯿﺴﯿﺘﻪ ﻓﯿﻠﻢ ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﻨﺪ ﻣﻮﺟﺐ اﻓﺰاﯾﺶ ﻣﯿﺰان ﮐﻒ ﺷﻮﻧﺪ.

امولسیون کنندگی شوینده ها:

وﻗﺘﯽ ﯾﮏ ﻣﺎده ﻧﺎﻣﺤﻠﻮل ﻣﺜﻞ روﻏﻦ ﺑﻪ آب ﺣﺎوی ﺷﻮﯾﻨﺪه اﺿﺎﻓﻪ ﻣﯽ ﺷﻮد، اﺣﺘﻤﺎل ﺗﺸﮑﯿﻞ اﻣﻮﻟﺴﯿﻮن وﺟﻮد دارد. اﯾﻦ اﻣﻮﻟﺴﯿﻮن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ روﻏﻦ در آب ﯾﺎ آب در روﻏﻦ ﺑﺎﺷﺪ. دو ﺣﺎﻟﺖ دﯾﮕﺮ ھﻢ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ وﺟﻮد آﯾﺪ ﮐﻪ ﯾﮑﯽ در آب و ﯾﺎ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯿﮑﺮواﻣﻮﻟﺴﯿﻮن ھﺎ اﺳﺖ.

 

ازجمله مهمترین شوینده ها و ضد عفونی کننده ها عبارتند از: آب ژاول، کاستیک،پرکلرین، تگزاپون، اسید سولفونیک،فرمالین ،کلروفریک، کوکونات اسید،بتائین، اسید کلریدریک،گاز کلر، اکسید وانادیوم و ...می باشد.

آب ژاول:

رايج‌ترين ماده اي که از آن ، به عنوان سفيد کننده استفاده مي‌شود، آب ژاول است. ماده اصلي و موثر در آب ژاول ، هيپوکلريت سديم (NaOCl) است. هيپوکلريت سديم ، ترکيبي فوق‌العاده قوي است که درصد خيلي کمي از آن (5 درصد) را در آب حل مي‌کنند و با نام‌هاي مختلف و به عنوان سفيد کننده به بازار عرضه مي‌کنند. بنابراين سفيد کننده‌ها و آب ژاول ، همان محلول 5 درصد هيپوکلريت سديم هستند.مزيت آب ژاول اين است که خاصيت ضدعفوني کننده نيز دارد، زيرا يک سفيدکننده کلردار است. افزودن مقدار کمي پربورات به آب ژاول ، قدرت سفيدکنندگي آن را افزايش مي‌دهد. البته بايد توجه داشت که محلول هيپوکلريت سديم ، ناپايدار است و در مجاورت نور و گرما ، يون -OCl تجزيه شده، اکسيژن آزاد مي‌کند و در نتيجه از شدت عمل آن کاسته مي‌شود. لذا بايد آن را در ظروف مات و نيز دور از گرما نگهداري کرد. همچنين بهتر است محلول‌هاي تازه استفاده شود، زيرا به هر حال در اثر ماندن به سادگی تجزيه مي‌شود.

کاستیک:

هیدروکسید سدیم (Sodium hydroxide)یک ماده شیمیایی قدرتمند است که با فرمول شیمیایی  NaOH و نام های کاستیک سودا (Caustic Soda)، سود سوز آور، سود جامد پرک و گاهی چربی گیر صنعتی شناخته می شود. این یک ترکیب یونی شامل کاتیون سدیم Na+ و هیدروکسید آنیون OH- است.سود سوز آور در زمینه‌های مختلفی کاربرد دارد از جمله در تولید مواد شیمیایی، ابریشم مصنوعی، خمیر کاغذ و کاغذ، آلومینیوم، مواد پتروشیمی، پارچه، صابون و مواد شوینده به کار می‌رود. همچنین در آزمایشگاه ها برای تعیین غلظت اسیدهای مجهول در سنجش حجمی (تیتراسیون) اسید – باز از محلول قلیایی هیدروکسید سدیم استاندارد استفاده می‌شود.

پرکلرین:

پرکلرین (هیپو کلریت کلسیم) ماده ایست سفید رنگ با خاصیت گندزدایی که جهت ضدعفونی آب ـ سبزی ـ میوه ـ ظروف ـ حمام ـ توالت و محل های آلوده بکار میرود.این ماده معمولا در بازار با درجه خلوص ۶۰ - ۷۰ درصد عرضه میشود. یکی از راه های پیشگیری از ابتلا به بیماری های واگیر روده‌ای ضدعفونی کردن آب های آشامیدنی و مصرفی و میوه و سبزیجات با محلول پرکلرین می باشد. عامل بسیاری از بیماری های واگیر رودهای (وبا و…)موجودات بسیار ریزی هستند که با چشم دیده نمی شوند. این موجودات با خوردن آب، سبزی و میوه آلوده و یا از طریق انتقال آن ها توسط دست یا حشرات به مواد غذایی و ظروف وارد بدن انسان شده و ایجاد بیماری می نماید.

 

 

تگزاپون:

تگزاپون یک ماده نسبتاً ارزان قیمت است که در تولید اغلب مواد شوینده مورد استفاده فرار می گیرد. این ماده به شکل خمیر سفید نیمه شفاف و ویسکوز با بوی ملایم است و جزو مواد فعال سطحی آنیونی میباشد که به عنوان شوینده متداول در اکثر محصولات بهداشتی سر و بدن مورد استفاده قرار میگیرد و تسریع انحلال و کف کنندگی دارد. سدیم لوریل اتر سولفات sodium lauryl ether sulfate به اختصار(SLS) یا سدیم لوریل سولفات sodium lauryl sulfate  به اختصار (SLS) ، آمونیم لوریل سولفات   ammonium lauryl sulfate به اختصا(ALS) موادی از این خانواده هستند که کاربردهای مشابهی دارند که مانند صابون عمل کرده و به عنوان امولسیفایر و کف کننده در اغلب محصولات شوینده، آرایشی و بهداشتی به کار برده می شوند.

اسید سولفونیک:

اسید سولفونیک از ارزان‌ترین سورفکتانت های مورد استفاده در صنعت شوینده می‌باشد. شکل ظاهری اسید سولفونیک مایع قهوه ای رنگ می باشد و دارای دو گرید صنعتی و آزمایشگاهی می باشد. اسید سولفونیک در فرمول بسیاری از مواد شوینده پودری و مایع استفاده می‌شود.نقش اسید سولفونیک در فرمول مواد شوینده به عنوان پاک کننده و از بین برنده لک ها و کف‌زا میباشد.اسید سولفونیک یک ماده محلول در آب، غیرفرار و جذب کننده رطوبت است.همچین به عنوان امولسیون کننده، ماده افزودنی، روان کننده و جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی مورد استفاده است.

فرمالین:

اسامی مترادف با فرمالین: فرمالدهید، متانال، متیلن اکسید و متیل آلدهید است.فرمالین در آب به خوبی حل می شود و در آب پلیمریزه شده شامل مونومرهای کوچک HCHO متصل به هم است. معمولا فرمالین دارای درصد اندکی متانول برای محدود کردن پلیمریزاسیون است. فرمالدئید خواصی مانند سایر آلدهیدها دارد. به این صورت که معمولا واکنش پذیر تر از سایر آلدئیدها است.فرمالین به عنوان محلول ضد عفونی کننده برای از بین بردن باکتری ها کاربرد دارد.

کلروفریک:

کلرید آهن (III )  که کلرید فریک یا کلروفریک نیز نامیده می شود، یک ترکیب شیمیایی در مقیاس صنعتی با فرمول FeCl3 و با عنصر آهنی در حالت اکسیداسیون +۳ است. کلرید آهن(III) از ترکیب مستقیم گاز کلر با آهن در شرایط حرارت مناسب و یا از ترکیب هیدروکلریک اسید با آهن و اکسید کردن کلرید آهن(II) تهیه شده با گاز کلر و یا از ترکیب آهن با کلرید آهن(III) و اکسیدکردن مجدد آن با گاز کلر بدست می‌آید . کلرید آهن (III) در شکل طبیعی خود بسیار کم دیده شده است ، شکل معدنی و طبیعی آن molysite نام دارد و به دو نوع جامد و مایع تقسیم می شود. کلروفریک به شدت خورنده است و در مواقعی حتی امکان خوردگی بافت وجود دارد. این ماده غیر قابل اشتعال است و در تصفیه آب و فاضلاب کاربرد دارد. نقطه جوش این ماده حدود 316 درجه سانتی گراد می باشد.

 

کوکونات اسید:

کوکونات فتی اسید دی اتانول آمید از ترکیب روغن کوکونات با دی اتانول آمین در حضور کاتالیزور تولید میشود. شکل ظاهری آن مایع چرب ویسکوز زرد رنگ و شفاف می باشد. یک سورفاکتانت غیر آنیونیک بوده و در تمام مایعات شوینده و پاک کننده از قبیل ظرفشوئی، دستشوئی، شامپوهای موی سر، شامپو بدن و محصولات آرایشی و بهداشتی مورد مصرف دارد. از خواص عمده این ماده ایجاد ویسکوزیته، کف کنندگی، پایداری کف، امولسیفایری می باشد و به مناسبت داشتن حالت چربی خاصیت نرم کنندگی، مرطوب کنندگی، حالت پذیری، ممانعت از ایجاد سوزش و محافظت از پوست بدن را دارا می باشد و با سورفاکتانت های متفاوت سازگاری داشته و در فرمولاسیون محصولات آرایشی و بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

بتائین:

شکل ظاهری بتائین مایع بی‌رنگ می‌باشد. اسامی مترادف با بتائین شامل تری متیل گلیسین و تی ام جی است.این ماده در چغندر، اسفناج و غلات سبوس دار یافت می شود. از بتائین به عنوان عامل سختی گیر آب برای بهبود کف کنندگی مواد شوینده بکار می رود.این ماده به عنوان قوام آور، افزایش دهنده کف و نرم کننده و نیز برای امولسیونه کردن استفاده می شود. بتائین در بشکه های 200 کیلوگرمی و به صورت فله به فروش میرسد.

 

اسیدکلریدریک:

کلرید هیدروژن گازی بی رنگ با بوی تند و با طمع اسیدی است و از هوا سنگین تر می باشد. این ماده به آسانی به مایع تبدیل شده و ایجاد یک مایع بیرنگ را می نماید این ماده با فلزات و اکسیدهای فلزی و هیدروکسید آنها ترکیب میشود. گاز کلرید هیدروژن در صورتی که در آب حل شود،اسید کلریدریک نامیده می شود که دارای نام تجاری جوهر نمک است. اسید هیدروکلریک از جمله اسیدهای معدنی قوی به شمار می رود و مایعی بی‌رنگ و یا متمایل به زرد کم رنگ بوده و بسیار خورنده و غیر قابل اشتعال است. هیدروکلریک اسید به طور طبیعی در اسید معده یافت می‌شود. پی‌اچ pH این اسید بین ۰ تا ۲ می‌باشد. هیدروکلریک اسید از قدیم به نام‌های اسیدم سالیس، موریاتیک اسید و ارواح نمک معروف بوده است.اسید کلریدریک به عنوان تمیزکننده وپاک کننده خانگی و صنعتی کاربرد دارد.

 

گاز کلر:

گاز کلر ، زرد مایل به سبز است ، این گاز دارای بوی بسیار بد و خفه کننده شبیه به مایع سفید کننده می باشد و بسیار سمی  است و به دلیل یک الکترون آزادی که در لایه آخر خود دارد فوق العاده واکنش پذیر است.گاز کلر چگالی بیشتری نسبت به هوا دارد در نتیجه به سطح زمین نزدیک تر است .کلر وقتی سرد شود و تحت فشار قرار گیرد تبدیل به مایع می شود که حمل و نقل و ذخیره سازی آن را آسان تر می کند اما اگر آزاد شود دوباره به شکل گازی تبدیل می شود که به سرعت در اطراف زمین پخش می شود. کلر را معمولا از طریق الکترولیز محلول سدیم کلراید تهیه می کنندو همچنین عنصر شیمیایی مهمی در تصفیه آب، مواد گندزدا در سفید کننده و نیز در گاز خردل به شمار می‌رود.

 

اکسید وانادیوم:

اکسید وانادیوم با نام تجاری وانادیا ترکیبی غیر ارگانیک با فرمول شیمیایی V2O5 می باشد و عموما با نام پنتاکساید وانادیوم شناخته می شود. این ماده به صورت پودری زرد یا قهوه ای رنگ است. اگر به تازگی از محلول آبدار سنتز شده باشد رنگ آن نارنجی خواهد بود. به علت خاصیت قوی اکسیدی این ماده, دارای هر دو حالت اکسید آمفوتری و یک عامل اکسید کننده می باشد. این ماده در طبیعت به شدت کم یاب و نادر می باشد.اکسید وانادیوم در صنایع هوا و فضا،سلول های سوختی و در تولید صنعتی سولفوریک اسید کاربرد دارد.

 

 

 

 

 

 

 

بخش دیدگاه ها
جهت ثبت دیدگاه خود لطفا وارد شوید یا ثبت نام کنید.