سودا اش (Sodium Carbonate) (Soda Ash)
1397-10-16

سودا اش (Sodium Carbonate) (Soda Ash)

  •  مدیر سایت
  •  0 (نظرات)
  •  9305 بازدید

نام علمی: کربنات سدیم (sodium carbonate)

فرمول  Na2CO3 :

درجه خلوص : %99

اسامی مترادف با کربنات سدیم: سدیم کربنات، سودا اش، کربنات دو سود، سودا، سودا مونو هیدرات، آنهیدروس، مونو هیدرات، پنتا هیدرات.

گرید محصول : 1. کربنات سدیم صنعتی 2. کربنات سدیم آزمایشگاهی.

انواع : کربنات سدیم سبک و سنگین.

جرم مولی : g/mol 105.9888

شکل ظاهری : جامد کریستالی پودری.

رنگ : سفید.

بو : بدون بو می باشد.

دمای ذوب : 851 درجه سلسیوس

دمای جوش : تجزیه می شود.

11.6: pH

حلالیت در آب : محلول در آب است.

حلالیت در الکل : نامحلول.

سودا اش نام متداول سدیم کربنات بدون آب با کاربرد صنعتی است. سودا اش نمک سدیم اسید کربنیک است. این ماده در حالت عادی به صورت جامد سفید رنگ می باشد. کربنات سدیم در مقیاس صنعتی از طریق فرآیند سولوی (Solvay process) و با استفاده از آمونیاک، سنگ آهک و نمک تولید می شود. یکی از مهم ترین کاربردهای کربنات سدیم استفاده از این ماده در صنعت تولید شیشه است و همچنین این ماده یکی از مهم ترین مواد شیمیایی صنعتی است که به طور وسیعی در تولید دیگر فرآورده های قلیایی، نمک های سدیم و .... به کار می رود. کربنات سدیم با نام های soda crystals ، washing soda و soda ash نیز شناخته می شود.

 

نحوه بدست آوردن کربنات سدیم:

سدیم کربنات از عصاره گیری خاکستر و آب به دست می آمد، و با تبخیر آب موجود، جمع آوری می شد. هیدروکلریک اسید حاصل از فرآیند لبلنک ((Leblanc process، یکی از منابع اصلی آلودگی هوا است و کلسیم سولفید که به عنوان یک محصول جانبی تلقی می شود یک فرآورده بیهوده می باشد. البته با این توصیفات، روش اصلی تولید سدیم کربنات تا اواخر دهه ی 1880 همین روش ذکر شده بود.

در سال 1861، یکی از شیمیدانان صنایع بلژیک، ارنست سولوی (Ernest Solvay)، روشی را معرفی کرد که سدیم کلرید با استفاده از آمونیاک به سدیم کربنات تبدیل می شود. این فرآیند در یک برج بزرگ میان تهی صورت می گیرد و در انتهای این برج کلسیم کربنات (سنگ آهک) حرارت داده می شود تا کربن دی اکسید به دست آید.

و از قسمت بالای برج، محلول غلیظی از سدیم کلرید و آمونیاک وارد آن می شود. به محض این که در میان آن کربن دی اکسید بجوشد، سدیم بی کربنات ته نشین می شود.

سپس سدیم بی کربنات با حرارت دادن در شکل سدیم کربنات ظاهر می شود و آب و کربن دی اکسید سایر فراورده ها را تشکیل می دهند. ضمناً، آمونیاک از فراورده جانبی آمونیوم کلرید مجدداً تولید می شود و این زمانی رخ می دهد که در مجاورت آهک (کلسیم هیدروکسی در شیمی این ماده به عنوان یک الکترولیت استفاده می‌شود.)

 

تفاوت کربنات سدیم سبک و سنگین:

فرق بین سدیم کربنات سنگین و سبک تنها در چگالی حجم زیادی از آن ها، اندازه ذرات و کاربرد آن ها است. به صورتی که سدیم کربنات سنگین درشت تر از سدیم کربنات سبک است و از نظر ترکیب شیمیایی هیچ فرقی با یکدیگر ندارند.

کربنات سدیم سنگین دارای چگالی توده ای حدود 1000 کیلوگرم بر مترمکعب  و ذراتی با اندازه 300 تا 500 میکرون است. کربنات سدیم سنگین اغلب برای کارخانه های شیشه سازی استفاده می شود چراکه ذرات درشت تر گرانول مانند این نوع موجب عدم وجود گرد خاک شده و احتمال پخش شدن ذرات در هنگام حمل و نقل را کاهش می دهد.

چگالی کربنات سدیم سبک حدود 500 کیلوگرم بر متر مکعب بوده و اندازه ذرات سدیم کربنات سبک در حدود 100 میکرون است. این گرید از کربنات سدیم برای تولید مواد شیمیایی و شوینده ها استفاده می شود.

 

موارد مصرف و کاربرد کربنات سدیم :

 سدیم کربنات ( سودا اش ) جز موادی است که دارای کاربردهای متنوع در صنایع می باشد. از مهم ترین کاربردهای این محصول عبارتند از :

1 .ساخت شیشه: کربنات سدیم در صنایع شیشه سازی کاربرد دارد. بکارگیری این ماده در شیشه سازی سبب کاهش دمای تشکیل شیشه و صرفه جویی در مصرف انرژی می شود.

2 .تولید مواد شیمیایی: در تولید مواد شیمیایی مختلف مانند سدیم بی کربنات ، سدیم سیلیکات ، سدیم تری پلی فسفات ، سدیم دی کرومات ، سدیم آلومینات ، سدیم سیانید و ... به کار می رود.

3 .تولید کاغذ : در صنایع تولید کاغذ به عنوان عامل تنظیم کننده اسیدیته و همچنین به منظور رنگ زدایی از کاغذ باطله به کار میرود.

4. تولید صابون و دترجنت: این ماده در تولید صابون و دترجنت ها به عنوان عامل آلکالی استفاده می شود.

5 .نرم کردن آب: در فرایند تعویض یونی موجب حذف یون های کلسیم و منیزیم از آب و کاهش سختی آن میشود.

6. مخازن آب شهری: به عنوان یک افزودنی رایج در مخازن شهری جهت خنثی سازی اثر اسیدی کلر و افزایش pH به کار می رود.

7. کاربرد خانگی: در خانه ها به عنوان نرم کننده آب در شستشوی لباس ها به کار می رود. این ماده با یون های منیزیم و کلسیم موجود در آب سخت مقابله می کند و مانع از تشکیل پیوند بین آنها با ماده شوینده به کار رفته است. بدون استفاده از سدیم کربنات شوینده اضافی برای خیساندن یون های منیزیم و کلسیم نیاز می شود.

8 .رنگرزی: به عنوان عامل استحکام دهنده پیوند بین رنگ و الیاف استفاده می شود.

9. صنعت غذا : به عنوان تنظیم کننده pH و نگهدارنده استفاده می شود.

10. الکترولیز: به عنوان یک الکترولیت موجب افزایش سرعت تجزیه آب می شود.

11. تاکسیدرمی: در فرآیند حذف گوشت از استخوان ها به کار می رود.

12. آزمایشگاه های شیمی: به عنوان استاندارد اولیه در واکنش های تیتراسیون به کار می رود.

13. خمیر دندان: به عنوان عامل افزایش دهنده pH دهان و عامل کف ساز به کار می رود.

14. آجر سازی: به عنوان عامل مرطوب کننده در تولید خمیر موجب کاهش مقدار مصرف آب می شود.

15. صنعت نساجی: به عنوان عامل ضد اسید در فراوری ابریشم به کار می رود.

16. پتروشیمی و تصفیه نفت خام: به عنوان خنثی ساز در فرایند های پتروشیمی استفاده می گردد.

17. تصفیه روغن های گیاهی: به عنوان عامل جدا کننده اسید های چرب آزاد عمل می کند.

18. گوگرد زدایی از دود: در فرایند حذف گوگرد از دود خروجی از دودکش ها استفاده می گردد.

 

در مورد صنعت شیشه سازی: حدود 45% تولید جهانی کربنات سدیم در صنعت شیشه سازی استفاده می شود. بکارگیری این ماده در شیشه سازی سبب کاهش دمای تشکیل شیشه از 1700 به 1500-1450 درجه سانتی گراد می شود که از طرفی در مصرف انرژی صرفه جویی کرده و عمر نسوز را کاهش می دهد.

کربنات سدیم کمتر از 20% از حجم تمام شیشه های نوع آهک را شامل می شود ولی 60% هزینه را به خود اختصاص می دهد مانند شیشه های تخت ، شیشه های پنجره و ظروف شیشه ای.

انواع دیگر شیشه می تواند از کربنات سدیم کمتری استفاده کند چون مقدار کمتری سود نیاز دارد. مانند شیشه های بوروسیلیکات ، پیرکس ، فایبرگلاس ، ظروف تخت شیشه ای ، لوازم آزمایشگاهی، شیشه تلویزیون، مانیتور و غیره.

 

نکات ایمنی:

سودا اش یک ماده قلیایی است که در صورت تماس با چشمها و پوست ، استنشاق و یا بلعیدن آن باعث آسیب اعضاء می گردد. در صورت تماس با چشمها، آن را با آب فراوان شستشو داده و به پزشک مراجعه نمایید.

از مالش دادن چشم ها خودداری کنید. در صورت تماس با پوست لباسها را در آورده و بدن را با آب فراوان شستشو دهید.

جهت شستشو از صابون استفاده نمایید. در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنید. در صورت استنشاق بیمار را به هوای آزاد منتقل کنید و در صورت لزوم از دستگاه تنفسی استفاده کنید.

در صورت بلعیدن در شرایطی که بیمار هوشیار باشد به او یک الی ۲ لیوان آب بخورانید. به شخص آسیب دیده در حالت بیهوشی نبایستی از راه دهان چیزی خورانده شود از وادار نمودن بیمار به استفراغ بپرهیزید و به سرعت او را به مرکز پزشکی انتقال دهید .

بهتر است پس ماندها وفاضلابهای آلوده به این ماده تحت کنترل قرار گیرد.

 

نگهداری:

در محل های خشک ، ودارای تهویه جهت انبارش استفاده شود. از آسیب رساندن به کیسه های محتوی محصول خودداری واز تماس این ماده با آب و رطوبت اجتناب نمایید. محل نگه داری این ماده به دور از مخازن اسید باشد.و به دور از مواد ناسازگار نگهداری شود .

 

 

بخش دیدگاه ها
جهت ثبت دیدگاه خود لطفا وارد شوید یا ثبت نام کنید.