روغن موتور سیکلت (Motor Cycle Oil)
1397-11-09

روغن موتور سیکلت (Motor Cycle Oil)

  •  مدیر سایت
  •  0 (نظرات)
  •  4876 بازدید

روغن موتورسیکلت دو وظیفه اصلی را بر عهده دارد که عبارتند از:

روان کاری

تمیزکاری

بسته به نوع موتور از لحاظ قدرت و سرعت تولیدی و همچنین آلیاژهای به کار رفته در قطعاتی چون پیستون، سیلندر، سوپاپ و یا قطعات لاستیکی و خاص مانند کاسه نمد، واشرها، یاطاقان و… روغن موتوری مناسب می باشد که عملیات روان کاری و تمیزکاری را به شیوه ی صحیح انجام دهد.

در یک سیستم احراقی ( موتورِ موتورسیکلت، خودرو، قایق موتور، موتوربرق و …) که عمل روانکاری در آنها به وسیله روغن موتور صورت میگیرد.محاسبات بسیار دقیق فضای خالی بین قطعات ( فضای خالی بین پیستون و سیلندر، فضای خالی بین چرخ دنده های گیربکس، فضای خالی بین یاتاقان های زیر شاتون و میل لنگ و …) صورت میگیرد که این فضاهای خالی توسط روغن پر شده و علاوه بر کاهش اصطحکاک باعث جور شدگی دقیق ( اصطلاحا آب بندی) می شود. میزان این فضاهای خالی بسته به چگالی حجمی روغن محاسبه و طراحی میگردد. اگر میزان غلظت روغن تغییر کند نه تنها باعث کاهش اصطحکاک نمی شود بلکه باعث افزایش اصطکاک گردیده و در نتیجه قطعات سخت تر نسبت به هم حرکت میکنند و این امر باعث افزایش دما، کاهش راندمان موتور و آسیب های بسیار جدی به قطعات میگردد. استفاده از روغن موتورهای نامناسب نسبت به طراحی موتوربیشترین تاثیر را در تعویض دنده، کاهش سرعت، افزایش مصرف سوخت، فشار به یاتاقان های میل لنگ، افزایش دمای موتور و فشار به پمپ روغن می گذارد و باعث آسیب به رینگ های پیستون و بلبرینگ های دو سر میل لنگ می شوند.

به همین دلیل است که تمامی سازندگان وسایل احتراقی تاکید زیاد بر استفاده از نوع مشخصی از روغن درون وسایل خود می کنند.در موتور سیکلت بر خلاف انواع خودرو، گیربکس و صفحه کلاچ در داخل روغن هستند  و فشار بسیار زیادی بر روی روغن است و  روغن مخصوص موتور سیکلت می تواند به بهترین شکل عملکرد قطعات داخل موتور را تضمین نماید.

استفاده از روغن‌موتور خودرو برای روانکاری موتورسیکلت‌ها ممنوع است.البته این یک اشتباه متداول است که سال‌ها بین موتورسواران رواج پیدا کرده و کمتر موتورسوار و تعمیرکار موتورسیکلتی است که از روغن‌های مخصوص موتورسیکلت برای روانکاری موتورِ موتورسیکلت‌ها استفاده کند. همین عادت اشتباه کافی است تا شرکت‌های تولیدکننده روغن‌های موتور، به‌دلیل نداشتن توجیه اقتصادی، روغن ویژه موتورسیکلت را در سبد محصولات خود قرار ندهند.

 

تفاوت روغن های دو زمانه و چهار زمانه در موتورسیکلت:

معمولا جاهایی که به قدرت زیاد، وزن کم و هزینه کم احتیاج است از موتور‌های دوزمانه استفاده می شود. در قایق ها، موتور‌های بیرونی کشتی، موتور‌سیکلت ها، بارکش های کوچک، جت های اسکی روی آب، اره برقی، ماشین های چمن زنی و ... موتور‌های اصلی حرکت دهنده، موتور‌های دوزمانه هستند.

با توجه به تفاوت های سیستم های موتور‌ی دوزمانه و چهارزمانه، روغن های مورد استفاده در این موتور‌ها نیز با روغن موتور‌های چهارزمانه متفاوتند. در موتور‌های چهارزمانه روغن از یک مخزن و توسط پمپ، عمل روغن کاری سیلندر، پیستون و یاتاقان ها را انجام می دهد ولی در موتور‌های دوزمانه روانکار با سوخت مصرفی با نسبت مشخصی مخلوط شده و همراه با سوخت قسمت های مختلف موتور را روغن کاری می کند. تقریبا در تمامی موتور‌های دوزمانه مقدار زیادی از روغن مصرفی وارد محیط می شود (بخشی از روغن در این موتور‌ها می سوزد). این روغن ها که به روغن های "تمام از دست رونده" معروف هستند، از آن جایی که پس از مصرف، مستقیما وارد محیط زیست می شوند باید با محیط زیست سازگاری داشته باشند. حدود 0.75 روغن همراه با سوخت می سوزد و 0.25 آن به صورت مه روغن و نسوخته وارد هوا می شود.

مخلوط شدن روغن دوزمانه با سوخت در موتور‌های قدیمی به صورت دستی انجام می شود. یعنی روغن و سوخت با درصد مشخصی با هم مخلوط و داخل مخزن مورد نظر ریخته می شود. قبلا این نسبت ترکیب از 1 به 20 تا 1 به 100 بوده ولی امروزه با پیشرفت طراحی موتور‌ها نسبت ترکیب روغن و سوخت از 1 به 50 تا 1 به 400 است. در اکثر موتور‌های دوزمانه ی ساده، هوا از طریق کاربراتور با سوخت مخلوط شده و مخلوطی از هوا و سوخت با حرکت پیستون به سمت پایین از طریق سوپاپ ورودی وارد محفظه سیلندر می شود. با پایین رفتن بیشتر پیستون، سوپاپ خروجی نیز باز می شود. در نتیجه، در یک بازه زمانی کوتاه هر دو سوپاپ خروجی و ورودی باز بوده و این موضوع باعث می شود مقداری از مخلوط هوا و سوخت (حدود 30%) به صورت نسوخته از محفظه سیلندر خارج شود. خروج این مخلوط و همین طور روغن نسوخته باعث می شود موتور‌های دوزمانه دود زیادی تولید کنند. البته امروزه استفاده از موتور‌های انژکتوری باعث شده است تا بازده سوخت در موتور های دوزمانه افزایش یابد. موتور های دوزمانه امروزی نیاز به روغن هایی با کیفیت بالا دارند. ویژگی های اصلی مورد نیاز برای روغن موتور‌های دوزمانه عبارتند از:

 - روانسازی

 - خواص ضدسایش

 - پاک کنندگی و متفرق کنندگی

 - جلوگیری از پیش اشتعالی و تمیز کار کردن شمع ها

 - ایجاد دود کم

 - جلوگیری از احتراق، قبل از زمان مقرر

 - توانایی اختلاط با سوخت حتی در دماهای کم

 - محافظت از خوردگی

 - قابلیت جریان داشتن

قسمت عمده ی یک روغن موتور دوزمانه، روغن پایه است که مقادیر مشخصی مواد افزودنی هم به آن اضافه می شود. تقریبا همه نوع روغن پایه، اعم از برایت استوک، روغن های به دست آمده از روش استخراج با حلال تا پلی آلفااولفین های تمام سنتزی را می توان برای تولید روغن موتور‌های دوزمانه استفاده کرد. برایت استوک معمولا گرانروی مناسب در دمای پایین را داراست و می توان از آن استفاده کرد ولی وقتی مسئله محیط زیست و آلودگی مطرح است بیشتر باید از روغن های سنتزی استفاده کرد. مثلا برای ساخت روانکار‌های زیست تخریب پذیر موتور‌های دریایی از استرهای سنتزی استفاده می شود.

 

طبقه بندی روغن موتورهای دو زمانه:

طبقه بندی API :

API کلیه روغن موتور‌های دو زمانه را به سه دسته تقسیم کرده است به طوری که تمامی موتور‌ها را در بر می گیرد.

 TAدر موتورسیکلت های کوچک، ماشین چمن زنی، ژنراتور های الکتریکی پمپ ها کاربرد دارد.

TB در قایق موتوری و موتورسیکلت های کوچک کاربرد دارد.

TC در موتورسیکلت های قوی و اره برقی کاربرد دارد.

البته در طبقه بندی های API برای روغن موتور‌های دوزمانه سطح TD نیز وجود داشته است. این سطح کیفی برای استفاده در موتور‌های خارج از کشتی که با آب خنک می شوند بوده است. ولی امروزه برای این موتور‌ها از استاندارد‌های جدید NMMA TCW3 استفاده می شود. در حال حاضر API TC تنها سطح کیفی است که مورد استفاده قرار می گیرد و سطوح کیفی TA ,TB ,TD منسوخ شده اند.

طبقه بندی JASO:

سازمان استاندارد‌های وسایل نقلیه موتور‌ی ژاپن نیز روغن های موتور‌های دوزمانه را به سه دسته تقسیم کرده است. این سطوح کیفی FD ,FC ,FB نام دارند. روغن های موجود در این سطوح کیفی آزمون های استاندارد و یکسانی را می گذرانند. سطح کیفی FC نسبت به FB دود و رسوب کمتری ایجاد می کند. FD نیز نسبت به FC در دماهای بالا اثر پاک کنندگی بیشتری دارد. سطح کیفی FA به دلیل سازگاری با طبقه بندی ISO از بین سطوح کیفی حذف شده است. البته در بسیاری از کتاب ها و برچسب بسیاری از محصولات همچنان FA, FB, FC به عنوان سطوح کیفی JASO مطرح هستند. به هر حال خواص این سه گروه در تقسیم بندی جدید تغییری نکرده است.

طبقه بندی ISO:

در اوسط دهه ی 1990، ISO طبقه بندی روغن موتور‌های دوزمانه را به بازار عرضه کرد. برای رسیدن به این سطوح کیفی روغن آزمون های دود خروجی، روانسازی، تمیزی پیستون و اثر پاک کنندگی را می گذراند.طبق استاندارد ISO، روغن موتورهای دو زمانه به سه دسته ی ISO-L-EGB ، ISO-L-EGC  و EGD ISO-L-  تقسیم می شوند.

طبقه بندی SAE:

این طبقه بندی بر اساس گرانروی و شرایط محیطی می باشد. طبقه بندی روغن موتورهای دو زمانه بر اساس گرانروی SAE J (1536) F/M2 است F/M .مخفف fluidity/miscibility به معنای قابلیت اختلاط بدون از دست دادن خواص/سیالیت می باشد.

 

نکاتی در مورد روغن موتورسیکلت:

1. انتخاب یک روغن موتور مناسب و از آن مهم‌تر زمان مناسب برای تعویض روغن یکی از دغدغه‌های موتورسوارانی است که موتورسیکلت های گران‌تر از مدل‌های قدیمی به زیر پا دارند. یک موتورسیکلت عادی معمولا باید هر ماه یک‌بار یا بعد از هر هزارکیلومتر پیمایش برای تعویض روغن اقدام کند. دلیل کوتاه‌بودن زمان استفاده از روغن‌موتور در موتورسیکلت‌ها،‌ ویژگی‌های خاص موتور است که آنها را از موتور خودرو مجزا می‌کند.به همین دلایل هم باید از روغن‌موتور خاص موتورسیکلت استفاده کرد تا هم قدرت پاک‌کنندگی بالاتری داشته باشد و هم با بهره‌گیری از افزودنی‌های شیمایی خاص،‌ امکان خنک‌کاری بیشتری به روغن بدهد.

۲.اکثر موتورسیکلت‌های موجود در بازار از روغن‌هایی با استاندارد API-SG و بالاتر استفاده می‌کنند. اما نکته‌ای که باید موتورسواران به آن توجه ویژه داشته باشند، این است که به‌هیچ‌وجه نباید از روغن‌موتورهای دیزلی در موتورسیکلتشان استفاده کنند.  

۳.مهم‌ترین تفاوت پیشرانه موتورسیکلت‌ با خودروها در این است که بخش انتقال قدرت و گیربکس به‌همراه سیلندرها، میل‌لنگ و دیگر متعلقات بخش تولید نیرو در داخل یک مجموعه قرار دارند. درحالی‌که روغن‌های خودرو با این تفکر طراحی می‌شوند که در مسافت‌های طولانی از موتور محافظت کامل به عمل آورند و البته در کاهش مصرف سوخت موثر باشند. به همین دلیل روغن ویژه موتورسیکلت‌ها باید تحمل دمای بیشتری داشته باشد.در خودروها وظیفه خنک‌کاری پیشرانه به سیستم خنک‌کننده و آب داخل رادیاتور سپرده شده است، درحالی‌که در موتورسیکلت‌ها که با هوا خنک می‌شوند، این روغن موتور است که قبل از هر چیزی باید حرارت پیشرانه را پایین بیاورد. عدم استفاده از روغن مخصوص موتورسیکلت درموتورِ موتورسیکلت‌ها باعث شده است تولیدکنندگان روغن موتور تمایلی به تولید و عرضه محصولات خاص موتورسیکلت‌ها نداشته باشند و نیاز بازار را با بسته‌بندی‌های یک‌لیتری از روغن‌های خودرو تامین کنند.اما در بخش موتورهای جدیدتر به‌دلیل ارائه خدمات پس ‌ازفروش توسط نمایندگی‌های مجاز،‌ شرکت‌های موتورسیکلت‌ساز به‌جای استفاده از روغن خودرو از روغن‌های مخصوص موتورسیکلت استفاده می‌کنند.

 

چک کردن حجم روغن موتورسیکلت:

هیچ گاه روغن رو در حالت سرد اندازه گیری نکنید ابتدا موتور سیکلت و یا خودرو را روشن کنید و اجازه دهید چند دقیقه کار کرده تا روغن بطور مناسب به تمام نواحی موتور سیکلت و یا خودرو  برسد و موتور به اندازه کافی گرم شود  سپس موتور را خاموش کنید  و پنج دقیقه صبر کنید. حالا خودرو و یا موتور سیکلت را در یک سطح صاف قرار دهید.توجه داشته باشید موتور سیکلت را روی جک بغل قرار ندهیدريا، اگر موتور سیکلت شما فاقد جک وسط است حتما از کسی برای صاف نگه داشتن موتور کمک بگیرید.

میزان روغن موتور در موتورسیکلت های موجود در بازار عمدتا به دو شکل شیشه روغن و گیج روغن قابل اندازه گیری هستند.در کنار شیشه روغن دو خط حداقل و حداکثر برای اندازه گیری درج شده و بر روی گیج روغن نیز به  همین شکل علامت گزاری شده است.بهترین حالت رو به حداقل است و هیچ گاه بیش از خط علامت تعین شده برای حداکثر روغن نریزید. روغن بیشتر نه تنها کمکی به عملکرد موتور سیکلت شما نخواهد کرد بلکه ضمن آسیب زدن به قطعات موتور سیکلت مصرف سوخت شما را نیز افزایش خواهد داد.

 

بخش دیدگاه ها
جهت ثبت دیدگاه خود لطفا وارد شوید یا ثبت نام کنید.