گریس (grease)
1397-11-24

گریس (grease)

  •  مدیر سایت
  •  0 (نظرات)
  •  11067 بازدید

گريس از کلمه لاتين کراسوس ، به معني چربي گرفته شده است. تعريف امروزي گريس عبارت است ازماده ای ژلاتینی به صورت جامد و یا نیمه جامد که از یک ماده روانساز (روغن های معدنی یا سنتتیک) و یک پرکننده (Thickener) معدنی یا آلی، تشکیل شده است. این ماده در مکانی مورد استفاده قرار می گیرد که نتوان از روانکارهای دیگر با غلظت کم (روغن ها) استفاده کرد مانند چرخ دنده های صنعتی، یاتاقان های بزرگ، فلکه ها و نظایر آن.

این ماده مانند روغن ها به منظور کاهش اصطکاک بین دو قطعه در پایین ترین میزان ممکن، مورد استفاده قرار می گیرد. از مهمترین مزایای کاربرد گریس کاهش دفعات روانکاری، سهولت استفاده، چِکِه نکردن در زمان کارکرد و چسبندگی بهتر را می توان نام برد.

 

ساختار گریس:

گريس هايي که داراي پايه صابوني هستند، از سه جزء تشکيل می شوند :يک جزء چربي ( حيواني يا گياهي ) که معمولا  4 تا 15 درصد کل گريس را تشکيل مي دهد.جزء دوم يک قليايي است. قلياي به کار برده شده در ساخت گريس شامل هيدروکسيدهاي فلزات کلسيم ، آلومينيوم ، سديم ، باريم و ليتيوم مي باشد و حدود 1 تا 3 درصد گريس را تشکيل مي دهد .سومين جزء گريس ،يک مايع است که مي تواند روغن پايه معدني ، انواع روغن هاي سنتتيک ، پلي گليکول و يا مخلوطي از مايعات مختلف باشد.یک ساختمان پيچيده تر براي گريس را مي توان با استفاده از کمپلکس فلزي به دست آورد که ماده سفت کننده آن ها يک صابون کمپلکس است . به همين دليل به اين گريس ها ، گريس هاي کمپلکس مي گويند . گريس هاي کمپلکس را مي توان تا حدود 38 ºC بيش از درجه حرارت کارکرد گريس هاي با سفت کننده هاي غير کمپلکس معمولي مورد استفاده قرار داد.گريس هاي کمپلکس ، براي بهبود خاصيت مقاومت گريس در برابر درجه حرارت هاي بالاتر، ساخته شده اند . از معمولي ترين نوع اين گريس ها مي توان از گريس کمپلکس ليتيوم ، آلومينيوم ، کلسيم و باريم نام برد.

 

به طور کلی گریس ها را بر اساس هیدروکسید فلزي که با چربی پخت می شود دسته بندي می کنند :

1- گریس کلسیمی (بیشتر براي پمپ هاي آب مورد استفاده قرار می گیرد)

2- گریس سدیمی (که براي روانکاري استفاده می شود)

3- گریس لیتیمی  (مقاومت حرارتی بالا)

 

گریس با پایه فلز کلسیم:

این نوع گریس ها در مقابل درجه حرارت مقاومت بسیار کمی داشته و تا حدود 60 درجه سانتیگراد بالاتر قابلیت استفاده ندارند بنابراین در سیستم هایی که درجه حرارت بالاتر از این مقدار باشد از این گریس استفاده نمی شود.

این گریس ها مقاومت بسیار عالی در مقابل آب دارند و در سیستم هایی که مقاومت و یا آب وجود داشته باشد از این گریس استفاده می شود.

این نوع گریس در 4 نوع طبقه بندي می شود :

نوع یک – این نوع گریس معمولاً براي روانکاري عمومی شاسی مناسب است.

نوع دو و سه – این نوع گریس عموماً براي روانکاري یاتاقان هاي ساده مناسب است که تحت عنوان گریس کاپ شناخته شده است.

نوع چهار –این نوع گریس عموماً براي پمپ هاي آب مناسب است.

گریس با پایه آلومینیوم:

گریس با پایه آلومینیوم در مقابل درجه حرارت ، کار مکانیکی و آب در شرایط متوسطی قرار دارد،استفاده از این گریس در شرایط معمولی بسیار متداول می باشد.

گریس با پایه فلز سدیم:

گریس هایی که با پایه فلز سدیم ساخته می شوند مقاومت خوبی در مقابل درجه حرارت دارند . گریس با فلز سدیم در جهت مقاومت در مقابل حرارت نسبت به گریس با فلزات کلسیم – آلومینیوم در وضعیت بهتري قرار دارد و نسبت به گریس با پایه لیتیم مقاومت کمتري در مقابل حرارت از خود نشان می دهد.این نوع گریس مقاومتی در مقابل آب نداشته و به سادگی با آب مخلوط می شود بنابراین در سیستمی که آب یا رطوبت زیاد باشد، استفاده از این گریس توصیه نمی شود.

گریس با پایه فلز لیتیم:

گریس با پایه فلز لیتیم از مقاومت عالی در مقابل درجه حرارت برخوردار می باشد . حتی نسبت به گریس هایی با پایه سدیم درجه حرارت بیشتری را تحمل می نمایند. همچنین این گریس در مقابل کار مکانیکی مقاومت بسیار عالی از خود نشان می دهد. گریس با پایه لیتیم نسبت به گریس با پایه کلسیم در مقابل وجود آب ضعیف تر عمل می نماید. ولی این گریس ازگریس با پایه آلومینیوم و سدیم خیلی بهتر عمل می کند.

گریس باپایه صابونی مخلوط:

گریس هاي مخلوط گریس هایی هستند که از دو هیدروکسید فلز مختلف استفاده می نمایند. به عنوان مثال اگر بخواهیم گریسی داشته باشیم که هم در مقابل آب مقاومت داشته باشد و هم بتواند در درجه حرارت بالا عمل نماید از دو هیدورکسید فلز سدیم و کلسیم استفاده می شود که به خاطر وجود کلسیم مقاومت در مقابل آب و به خاطر وجود سدیم مقاومت در مقابل حرارت از خود نشان می دهد و اگر بخواهیم مقاومت در مقابل حرارت این گریس بیشتر شود به جاي فلز سدیم از لیتیم می توان استفاده نمود.

 

مشخصات فیزیکی و شیمیایی گریس:

نقطه قطره اي شدن (Drop Point): دمایی است که در آن گریس از حالت جامد تبدیل به مایع می شود و با بالا رفتن درجه حرارت کاملا روان می شود.

رنگ(color):رنگ  در گریس به روغن پایه و صابونی بستگی دارد که با آن ساخته شده است این ویژگی در مرغوبیت گریس نقش ندارد. ممکن است برخی از افراد تصور کنند که رنگ روشن تر گریس نشانه مرغوبیت آن است اما این مسئله از نظر علمی صحیح نیست.

پر کننده ها (Fillers):این مواد براي کاربردهاي خاص به صورت جامد و یا مایع به  گریس اضافه می شوند. براي مثال ادتیوهاي بالا برنده تحمل فشار (EP)  یکی از رایج ترین انواع این گونه گریس ها است.

مقاومت مکانیکی : این گزینه مقاومت گریس را در تحمل کارکردهاي مکانیکی نشان می دهد. در صورت عدم انتخاب گریس مناسب با نوع کارکرد دستگاه ، ساختار آن متلاشی و دیگر قادر به روانکاري نخواهد بود. دما نقش کلیدي در انتخاب گریس ایفا می کند. دماي کرکرد گریس بر اساس نوع آن متفاوت بوده و شاخص مهمی درانتخاب گریس است.

حداکثر دماي مجاز عملیاتی: بیشترین درجه حرارتی است که می تواند گریس به طور مداوم به کار برده شود. با توجه به نوع کارکرد و دماي محیط عملیات می بایست گریس مناسب آن شناخته شود.

عمر سرویس:عمر سرویس عبارت است از فواصل زمانی که گریس می بایست باتوجه به نوع کاربرد، تعویض شود.

قابلیت پمپاژ: یکی از موارد مهم در کاربرد گریس قابلیت پمپاژ است . در بسیاري از صنایع به پمپاژ گریس در حالت کارکرد به طور متوالی نیاز است . در نتیجه گریس باید مانند روغن قابلیت پمپ شدن را در عملکرد داشته باشد.

قابلیت حفظ ساختار در تغییرات دما: عبارت است از توانایی برگشت پذیري گریس در زمان کارکرد با توجه به تغییرات دما. این حالت به عنوان توان برگشت پذیري گریس نیز نامیده می شود. بعضی گریس ها زمانی که به حداکثر دماي کارکرد می رسند ساختار اصلی خود را از دست داده و به طور کامل متلاشی می شوند. در این حالت گریس می بایستی تعویض شود. اینگونه گریس ها را گریس هاي برگشت ناپذیر می نامند.

مقاومت در مقابل فشار مکانیکی زیاد: گریس به صورت یک لایه فیلم نازك بین دو قطعه متحرك  قرار گرفته و نمی گذارد که این دو جسم با یکدیگر تماس یابند.

 

روشهای تهیه گریس در پالایشگاه :

روغن های نفتی (گریس) یکی به روش تقطیر در پالایشگاه تهیه می‌شوند، به این صورت که بعضی روغن ها از چکیده‌های حاصل از تقطیر تحت خلاء یا تقطیر بوسیله بخار آب تهیه می‌شوند. گروهی از این مواد نیز از اختلاط چکیده‌ها و باقی مانده‌ها بدست می‌آیند. چکیده‌های مناسب برای تهیه گریس عبارتند از :هیدروکربن هایی که در مولکول آنها از 25 تا 35 و یا احتمالا 40 اتم کربن وجود دارد. در مولکول باقیمانده‌هایی که به عنوان روغن گریس بکار می‌رود، از 50 تا 60 و حتی گاهی تا 80 و بیشتر اتم کربن وجود دارد. ساختمان مولکولی روغنهای پالایش شده معمولا با روغنهای خام به مقدار قابل ملاحظه‌ای تفاوت دارد. زیرا در جریان پالایش ، واکس ها (موم ها) که قسمت اعظم آن را پارافین های نرمال تشکیل می‌دهد، حذف می‌شوند. ثانیا پالایش از راه استخراج به وسیله حلال و عمل جذب سطحی ، بیشترِ مواد غیر هیدروکربنی و معطره‌های چند حلقه‌ای (هیدروکربن های آروماتیک) و احتمالا بعضی از سیکلو پارافین های چند حلقه‌ای را حذف می‌نماید.

 

درجه بندی گریس ها

ازنظر قوام و سفتی، گریس ها نیز مانند روغن ها با درجاتی مشخص می‌ شوند. درجه بندی گریس ها برمبنای قوام آنها از جانب انستیتوی ملی گریس های روانکار (آمریکا) (National Lubricating Grease Institute) انجام می‌ شود. این درجات به NLGI یا نفوذپذیری معروف هستند و با اعدادی از سه صفر (000) تا (6) طبقه بندی می‌ شوند. سفت ترین گریس ها با درجه NLGI6 و روان ترین آنها با درجه NLGI000 براساس آزمایش نفوذپذیری گریس کار کرده، مشخص می‌ شوند.

درجه بندی NLGI برمبنای آزمون نفوذپذیری مطابق با استانداردهای:

 (DIN 51818, ASTM D-217, ASTM D-2665)  آورده شده است. 

 

درجه NLGI

DIN51818

کاربرد

ساختار

(حالت فیزیکی)

نفوذ پس از کار

ISO 2137

0.1mm

نحوه استفاده

000

00

0

روانکاری

چرخ دنده ها

مایع

تقریبا مایع

475...445

430...400

385...355

به کمک سیستم

پمپ کننده مرکزی

1

2

روانکاری

یاتاقان ها

خیلی نرم

نرم

340...310

295...265

به کمک تلمبه

گریس یا پمپ

کننده مرکزی

3

روانکاری

یاتاقان ها

متوسط

250...220

به کمک تلمبه

گریس

4

آب بندی

دستگاه ها

سفت

205...175

به کمک تلمبه

گریس

5

6

آب بندی

دستگاه ها

خیلی سفت

160...130

115...85

به صورت جامد

 

 

جدول زیر،  گریس های خودروها را در 5 گروه مختلف دسته بندی نموده است. دو گروه اول که با حرف L شروع می‌ شوند مربوط به شاسی و سه گروه بعدی که با حرف G شروع می‌ شوند ، مربوط به یاتاقان چرخ هستند.

 

گروه

نوع سرویس

کارایی

LA

شاسی

دوره گریس کاری کمتر از km3200

و کاربرد در شرایط متوسط و سخت

،پایداري اکسیداسیون و پایداري در برابر تنش

محافظت در برابر خوردگی و سایش

LB

شاسی

دوره گریس کاري طولانی بالاتر از km 3200 کارکرد در شرایط متوسط

تا سخت با بارهای زیاد، ارتعاش و

تماس با آب

پایداری در برابر اکسیداسیون و تنش، محافظت در برابر خوردگی و سایش حتی تحت بارهای زیاد و در حضور آلودگی

GA

یاتاقان چرخ

دوره گریس کاري متناوب متوسط و

سخت در شرایط

دمای کارکرد 20- تا 70 درجه سانتی گراد

GB

یاتاقان چرخ

کاربرد در شرایط متوسط مثل اتوبوس های سواری، کامیون ها در شهر

،مقاومت در برابر اکسیداسیون و تبخیر، پایداري در برابر تنش

محافظت در برابر خوردگی و سایش دماي کارکرد 40- تا 120 درجه سانتی گراد

GC

یاتاقان چرخ

کاربرد در شرایط متوسط تا سخت مثل

توقف و حرکت، یدك کشیدن و)

سربالایی)

مقاومت در برابر اکسیداسیون و تبخیر، پایداري در برابر تنش

محافظت در برابر خوردگی و سایش، دماي کاربرد 40 -تا 120 درجه سانتی گراد

 

 

کاربردهای گریس:

تعداد دفعات روانکاری با گریس در مقایسه با روغن کمتر بوده و این امر باعث کاهش هزینه و تعمیرات می شود. این مسئله در شرایطی که دسترسی به ماشین آلات سخت باشد یک مزیت محسوب می شود مانند موتورهای نصب شده بر روی سقف ها، خطوط محرکه، بلبرینگ های غیرقابل دسترس و نظایر آن.

گریس به عنوان یک مانع برای ورود گرد و خاک و یا خروج برخی مواد از ماشین آلات عمل می کند.

روانکاری با گریس در آب بندی قطعات و کاربرد کاسه نمدها و نظایر آن با هزینه کمتری انجام می شود. کاسه نمدهای آب بندی شده به وسیله روغن به دلیل تولید اصطکاک بیشتر با قطعات، نیروی بیشتری را به هدر می دهند.

در مقایسه با روغن، گریس برای مدت بیشتری روانکاری را ادامه می دهد. برخی گریس ها طوری ساخته شده اند که به صورت آب بندی در قطعه باقی مانده و طول عمر آن با قطعه یکی است.

زمانی که از قطعه ای استفاده نشود و روانکار آن خارج شود، برای پیشگیری از زنگ زدگی قطعه، از گریس استفاده می شود.

گریس در دستگاههایی که در فشار زیاد، دمای بالا، شرایط سخت عملیات، سرعت پایین و شوکهای مداوم کار می کنند و یاتاقان هایی که گردش محوری آنها به طور مرتب معکوس می شود بهتر عمل می کند.

در طراحی بوشها و یاتاقانهای ماشین آلات، گریس نسبت به روغن نقش موثرتری داشته و عناصر تشکیل دهنده آن راساده می کند. به طور کلی استفاده از روغن برای این منظور هزینه بالایی خواهد داشت.

 

تفاوت گریس با روغن:

1. گریس ها دستگاه ها را در زمان کارکرد خنک نمی کنند.

2. روغن ها به سهولت در مجاری دستگاه ها نفوذ پیدا می کنند ولی این مسئله برای گریس ها یک نقطه ضعف است.

3. روغن ها از نظر نگهداری در انبارها مزایای بهتری دارند.

بخش دیدگاه ها
جهت ثبت دیدگاه خود لطفا وارد شوید یا ثبت نام کنید.